Bebeklerde ilk diş genellikle 4-12. aylar arasında çıkar; alt ön dişler önce gelir. Diş çıkarırken hafif ateş (37,5°C'ye kadar), artmış salya ve diş eti kaşıması normaldir. 38°C üzeri ateş ve ishal diş çıkarmasına bağlanmamalı, hekime danışılmalıdır.
Diş Çıkarma Sırası ve Zaman Çizelgesi
Alt merkez kesiciler 6-10. ayda çıkar ve ilk gelen dişlerdir. Üst merkez kesiciler 8-12. ayda, yan kesiciler 9-16. ayda, birinci büyük azılar 13-19. ayda gelir. Son sırada alt ikinci büyük azılar 25-33. ayda tamamlanır ve 20'li süt dişinin tamamı böylece yerini alır.
Zaman çizelgesi her bebekte farklıdır. Altı ay erken ya da geç çıkan dişler tek başına bir sorun değildir. Birinci yaşta hiç diş yoksa çocuk diş hekimiyle görüşmek yeterlidir.
Normal Belirtiler: Ne Kadar Sürer?
Diş gününden 3-5 gün önce başlayan huzursuzluk, diş sürdükten 1-2 gün sonra geçer. Bu süreçte diş etinde kızarıklık ve şişme, normalin biraz üzerinde salya akması ve ısırma isteği görülür. Belirtiler 8 günden uzun sürüyorsa diş çıkarması dışında bir neden araştırılmalıdır.
Hangi Belirtiler Endişe Verici?
38°C üzeri ateş, ishal, döküntü ve öksürük diş çıkarmasının bilinen yan etkileri değildir. Bu belirtiler aynı haftaya denk gelebilir çünkü 6-12. aylarda anneden gelen antikorlar azalırken bebek sık enfeksiyon geçirir. İkisini aynı nedene bağlamak tanıyı geciktirir.
Diş etinde koyu mavi ya da siyahımsı kabarıklık görülürse pediatrik dişhekimine başvurun. Bu bulgu "eruption cyst" olarak adlandırılır ve çoğunlukla kendiliğinden geçer, ancak seyrek vakalarda küçük bir insizyon gerekebilir.
Diş Eti Kaşıma Nesneleri: Güvenli Seçim
BPA içermeyen, sertifikalı kauçuk ya da silikon diş kaşıyıcılar uygundur. Buzdolabında soğutulan (dondurmadan) kaşıyıcı diş etindeki iltihabı kısa süreliğine azaltır. Dondurucuda sertleşen nesneler diş etini travmatize edebilir; kaçının.
Kehribar diş kaşıyıcı kolyelere dair boğulma ve boğma riski nedeniyle AAP (Amerikan Pediatri Akademisi) bu ürünleri önermez. Homopatik diş jelleri ile lidokain içeren preparatlar 2 yaş altında güvenli değildir.
Çıkan Dişin Bakımı: Temizleme Nasıl Yapılır?
İlk diş göründüğü gün fırçalama başlar. Pirinç tanesi büyüklüğünde (0,1 g) florürlü diş macunu yeterlidir; bu miktar yutulsa bile çocuğa zarar vermez. Fırça seçimi önemlidir: 0-2 yaş için tasarlanmış, yumuşak kıllı ve küçük başlı bir bebek fırçası diş etini incitmez.
Akşam emzirmeden ya da biberon beslenmesinden sonra mutlaka fırçalayın. Gece boyunca dişte kalan şeker çürüğü hızlandırır. Sabah fırçalama da yapılabilir ama akşam fırçalama önceliklidir.
- 0-2 Yaş Florür Miktarı: Pirinç tanesi büyüklüğünde (yaklaşık 0,1 g), yutturulmaya çalışılmaz ama yutulsa sorun değildir.
- 2-6 Yaş Florür Miktarı: Bezelye büyüklüğünde (yaklaşık 0,25 g), çocuğa tükürmesi öğretilir.
- Fırça Değişimi: 3 ayda bir ya da kıllar açıldığında fırça değiştirilmelidir.
Sık Sorulan Sorular
Bebekte diş çıkarma ateşi kaç derece olmalı?
Diş çıkarmasına bağlı ateş 37,5°C'yi geçmez. 38°C ve üzeri ateş diş çıkarmasına bağlanamaz; enfeksiyon ya da başka bir neden araştırılmalıdır.
Diş çıkarma jeli güvenli midir?
Lidokain içeren diş jelleri 2 yaş altı çocuklarda tavsiye edilmez. FDA bu ürünler için risk uyarısı yayımlamıştır. Soğutulmuş (dondurulmamış) diş kaşıyıcı veya ıslak gazlı bez alternatif olarak kullanılabilir.
Dişler kaç yaşına kadar çıkar?
20 adet süt dişinin tamamı genellikle 30-33. aylarda tamamlanır. Son çıkan dişler genellikle ikinci büyük azılardır. 36. ayda hala eksik diş varsa pedodontiye başvurun.
Çıkan dişi ne zaman fırçalamaya başlamalıyım?
İlk diş çıktığı gün fırçalamaya başlayın. Pirinç tanesi büyüklüğünde florürlü diş macunu, 360 derece kıl dizilimli küçük bir bebek fırçası kullanın. Akşam yemek sonrası fırçalama alışkanlığı çürük riskini en çok düşüren tek adımdır.